Xác định giá trị tài sản vô hình trong thương vụ M&A

  • Bài viết
  • 24 tháng 9, 2012
  • 62 lượt xem
  • 0 bình luận
Gần đây, chúng ta bất ngờ với thương vụ Uni – President thâu tóm thành công Tribeco và giá trị thương vụ này hầu như không có, đặc biệt giá trị thương hiệu Tribeco – một thương hiệu lâu năm uy tín, chất lượng không được nhắc đến trong thương vụ thâu tóm này.  Các chuyên gia nhận định rằng, Uni – President đã có một chiến thuật mua lại từ trước khi góp vốn vào Tribeco bên cạnh mục đích tận dụng mạng lưới Tribeco gây dựng, phát triển sản phẩm của mình, Uni – President còn muốn thâu tóm thương hiệu nước ngọt chủ lực tại Việt Nam hiện nay.

 



 

Tại Việt Nam hoạt động mua bán, sáp nhập (M&A) ngày càng sôi động và đang dần trở thành một trào lưu giữa các công ty tại Việt Nam. Một trong những yếu tố gây cản trở cho các thương vụ mua bán, sáp nhập là quá trình xác định và chứng minh giá trị tài sản bô hình – thương hiệu.

 

Trên thị trường hiện nay, cạnh tranh về mặt thương hiệu được coi là quan trọng hơn cả cạnh tranh về mặt giá cả, chất lượng sản phẩm/dịch vụ, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ. Theo một số nghiên cứu của tổ chức Interbrand phối hợp với J.P. Morgan năm 2002 kết luận rằng tính trung bình, thương hiệu chiếm ít nhất một phần ba giá trị cổ phiếu, có những trường hợp rất cao như McDonalds (71%), Disney (68%), Coca-Cola và Nokia (51%).

 

Gần đây, chúng ta bất ngờ với thương vụ Uni – President thâu tóm thành công Tribeco và giá trị thương vụ này hầu như không có, đặc biệt giá trị thương hiệu Tribeco – một thương hiệu lâu năm uy tín, chất lượng không được nhắc đến trong thương vụ thâu tóm này.  Các chuyên gia nhận định rằng, Uni – President đã có một chiến thuật mua lại từ trước khi góp vốn vào Tribeco bên cạnh mục đích tận dụng mạng lưới Tribeco gây dựng, phát triển sản phẩm của mình, Uni – President còn muốn thâu tóm thương hiệu nước ngọt chủ lực tại Việt Nam hiện nay.

 

Trên thực tế, thị trường mua bán, sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đang chứng kiến những thương vụ mua đi bán lại thương hiệu của các công ty Việt Nam vì mục đích kinh doanh, dù các thương hiệu bán đi chưa hẳn là các thương hiệu nổi tiếng tầm khu vực hay thế giới. Chẳng hạn, Công ty Unilever mua lại thương hiệu kem đáng răng P/S của một DN Việt Nam với trị giá 5 triệu USD; Hãng Colgate (Mỹ) cũng đã mua lại thương hiệu kem đánh răng Dạ Lan của một DN Việt Nam khác với giá 3 triệu USD.

 

Cùng với việc nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, các hoạt động kinh tế của Việt Nam đang ngày càng phong phú và đa dạng, các nhu cầu về mua bán, sáp nhập, nhượng quyền...thương hiệu giữa các công ty tại Việt Nam ngày càng gia tăng, cùng với mỗi năm có tới hàng ngàn công ty đang chuẩn bị cổ phần hóa hoặc có nhu cầu thay đổi về quyền sở hữu, cơ cấu lại vốn (sáp nhập, mua bán công ty, chuẩn bị phát hành trái phiếu ra công chúng…) đã kéo theo nhu cầu về xác định giá trị thương hiệu gia tăng.

 

Lý giải cho những biến động trên của thị trường kinh tế tại Việt Nam, các chuyên gia nhận định rằng, Việt Nam hội nhập cùng kinh tế thế giới đã tạo điều kiện cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước thực hiện tham vọng của mình. Các nhà đầu tư nước ngoài không phải đi theo con đường truyền thống gây dựng thương hiệu tại thị trường Việt Nam nữa mà họ lựa chọn theo phương pháp rút ngắn thời gian hơn, tận dụng mạng lưới phân phối mà các doanh nghiệp Việt Nam đã gây dựng, hoặc thâu tóm những thương hiệu lâu năm nổi tiếng tại Việt Nam để phát triển thương hiệu của chính doanh nghiệp mình hoặc đôi khi chỉ là gây dựng sự nghiệp bản thân tại Việt nam. Và đây chính là những luật chơi của nền kinh tế thế giới buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải đối diện với những tham vọng trên của các nhà đầu tư nước ngoài.

 

Hiệu quả kinh tế mà thương hiệu mang lại cho doanh nghiệp là không nhỏ thông qua uy tín và việc đảm bảo chất lượng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ trên thị trường, các nhà chuyên môn gọi đó là giá trị của thương hiệu. Khi các tài sản vô hình góp phần không nhỏ trong giá trị của các tổ chức kinh tế thì việc định giá của thương hiệu, đặc biệt là khi đánh giá tài sản thương hiệu như “tài sản vô hình” trên giấy tờ là một trong những yếu tố rất quan trọng trong “hợp đồng hôn nhân” M&A. Nhưng cũng thật không may khi phần lớn tất cả những gì thuộc về thương hiệu đều là vô hình do đó không có một cách nào rõ ràng để định giá và chứng minh giá trị của một thương hiệu.

 

Hãng Unilever và Colgate đã phải thuê các nhà tư vấn định giá thương hiệu quốc tế có uy tín để xác định trong các thương vụ mua lại như trên đã đề cập. Điều quan trọng trước hết đối với các bên tham gia, theo ý kiến của Suzanne Hogan, công ty tư vấn thương hiệu Lippicott Mercer, là nắm được chiến lược thương hiệu của đối tác trước khi bắt tay vào ký kết bất kỳ hợp đồng M&A nào, vì nếu không nắm được chính xác giá trị thương hiệu, họ có thể “hét giá” thương hiệu lên đến tận mây xanh trong khi thực tế thì không phải như vậy.

 

Theo khảo sát hoạt động kinh doanh dịch vụ mua bán, sáp nhập (M&A) của chúng tôi tại , trong các kế hoạch mua bán, sáp nhập (M&A) của các đối tác luôn xuất hiện hai thái cực:

 

Người bán -  chủ doanh nghiệp luôn ý thức được mình đang sở hữu một tài sản có giá trị là thương hiệu, tuy nhiên, mức giá của tài sản đó luôn được chào ra một mức giá “không tưởng”, hay nói cách khác là không có căn cứ xác định chắc chắn và hợp lý. Giá trị thương hiệu được chủ doanh nghiệp – người bán xác định bằng sự đo đếm, xác định tương đối trên số năm tuổi của thương hiệu, mức độ chi phí đã bỏ ra đầu tư cho thương hiệu (giải thưởng, truyền thông quảng bá, các chi phí sáng tạo…) và căn cứ trên mức lợi nhuận hoặc doanh số hàng năm. Nói cách khác, thương hiệu ở đây được xác định giá trị dựa trên sự kỳ vọng của chính chủ nhân – người bán.

 

Nhà đầu tư – người mua, thì lại nhìn nhận giá trị thương hiệu ở một mức thấp hơn, thậm chí đôi khi không quan tâm đến giá trị này. Họ kỳ vọng vào những giá trị tài sản hữu hình, vốn là những thứ có thể nhìn thấy, đo đếm, đánh giá, còn tài sản vô hình là thương hiệu vốn không có căn cứ xác định rõ ràng về mặt giá trị, có thể mang lại nguồn lợi vô cùng nhưng cũng có thể mang lại những phiền toái, sụt giảm. Họ hoàn toàn có thể xây dựng cái mới hoặc chính họ có niềm tin vào thương hiệu họ đang sở hữu, có thể giúp cho công ty họ mua có được những hình ảnh mới, giá trị mới. Ở vị thế này, thương hiệu cũng đang được xác định giá trị dựa trên sự kỳ vọng của người chủ tương lai – người mua.

 

Nguyên nhân của thực tế nêu trên là do ở Việt Nam còn có quá ít (nếu không muốn nói là không có) các tổ chức làm dịch vụ thẩm định giá có đủ uy tín và năng lực thực hiện định giá thương hiệu, nhất là định giá các thương hiệu lớn có uy tín trên thị trường. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý cho các doanh nghiệp định giá thương hiệu còn thiếu và chưa đầy đủ.

 

Theo Thông tư hướng dẫn xác định giá trị doanh nghiệp số 79/2002/TT-BTC của Bộ Tài chính, khi các doanh nghiệp có lợi thế kinh doanh (gồm vị trí địa lý, uy tín, thương hiệu mạnh…) xác định giá trị doanh nghiệp áp dụng công thức tính dựa trên giá trị sổ sách của doanh nghiệp và tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn, các tiêu chuẩn kế toán chỉ ghi nhận mục “uy tín” một khi tài sản vô hình – thương hiệu đã được mua bán với giá cụ thể. Điều này chưa phù hợp thực tế thị trường hiện nay, khi mà sự chênh lệch ngày càng lớn giữa giá trị sổ sách và giá trị trên thị trường của các công ty đã khiến cho người ta ngày càng công nhận giá trị của tài sản vô hình - thương hiệu, và thương hiệu – vốn được đánh giá trên định tính (quatitative) sẽ không phù hợp với các quy tắc đánh giá định lượng (qualitative). Thương hiệu bị phụ thuộc vào sự kỳ vọng, niềm tin của cả hai phía. Người bán kỳ vọng lớn, và nó có giá trị lớn. Người mua kỳ vọng thấp, và nó có giá trị thấp. Và ngược lại.

 

Ở đây, trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi chưa đi sâu vào các phương pháp định giá thương hiệu, vốn đang tồn tại nhiều quan điểm và phương pháp khác nhau, mà chúng tôi đi vài giải quyết bài toán hòa hợp hai bên mua – bán thương hiệu và giải pháp chứng minh giá trị thương hiệu, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang muốn bán đi.

 

Nguồn: http://bandoanhnghiep.net/xac-dinh-gia-tri-tai-san-vo-hinh-trong-mua-ban-sap-nhap.htm
  • TAG :

Tin liên quan

Danh mục

Loading...